Fark Kelimesinin Anlamı
Lûgat mânâsı itibarıyla, ayırmak, ayrılmak, seçilmek mânâlarına gelen fark; sofiyece, kesretten vahdeti, vahdetten de kesreti apaçık müşâhede etme hâli diye yorumlanmıştır. Biraz daha açmak icap ederse fark, Zat-ı Bârî hakkındaki marifet-i tâmme ufkundan bakıp halkı görmek ve Hak maiyyetiyle beraber halkın içinde olmayı da dengeli götürmek demektir. Cem'de; marifet, muhabbet ve ruhânî zevklere bağlılık, cem' ihtiva eden farkta ise, bu marifet, muhabbet, zevk-i ruhânî ve ötesindeki ahvâli başkalarına duyurma meselesi de söz konusudur. Onun için farkı olmayanın kulluğu, cem'i duymayanın da marifeti tam değildir demişlerdir. Bundan dolayı da erbâbınca, her iki hâl de lüzumlu bulunmuş ve her iki pâyenin yerleri de ayrı ayrı hatırlatılmıştır. Zaten, daha evvel de geçtiği gibi, "İyyâke na’büdü (Yalnız Sana ibadet ederiz)" (Fatiha, 5) itirafının farka, "İyyâke na’büdü (Yalnız Sana ibadet ederiz)" (Fatiha, 5) tazarruunun da cem'e işaret ettiği söylenmektedir.
- tarihinde hazırlandı.