Tecellinin Boyutları
Ulvî-süflî, basit-mürekkep hemen her ortamda ve hususiyle de zahiri ve batını itibarıyla bütün kemâlâta namzet ve ona en mücellâ bir âyine konumunda bulunan insanda, görülüp sezilen, duyulup hissedilen tecelliye 'tecelli-i âsâr'; ilâhî ef'alin kulun kalbinde münkeşif olması ve bakış zaviyesini ayarlayıp -Cenâb-ı Hakk'ın inayetiyle- tabiatperestliğe düşmeden "tecelli-i esmâ'ya açılma mazhariyetine 'tecelli-i ef'al'; ilâhî isimlerin nurları altında tamamen onların rengine boyanıp ve duygular itibarıyla onların âyinesi haline gelmeye 'tecelli-i esmâ'; Allah tarafından mü'minlere, hususiyle de sadık kullara ifâza olunan ve onları dört bir yandan saran tecelliye 'tecelli-i rahîmî' veya 'tecelli-i has'; bütün mevcudata ifâza olunan ve vücud hakikatine bakan muhit tecelliye 'tecelli-i Rahmânî' veya 'tecelli-i âmm'; Allah sıfatlarından birinin veya birkaçının mü'min bir kalpte münkeşif olmasına 'tecelli-i sıfat' -ki böyle bir mazhariyete eren kimseye Cenâb-ı Hak onda tecelli ettireceği herhangi bir sıfatın in'ikas veya inkişafı sayesinde o kulunu, insan üstü bir seviyeye ulaştırır ve ona işitilmeyen sesleri işittirir, görülmeyen nesneleri gördürür- mebdei Zât'tan ayrılıp tamamen taayyün edecek şekilde ilâhî sıfatlardan herhangi bir sıfatla alâkalı meydana gelen tecelliye 'tecelli-i sıfatî'; tecelli-i esmâ ve sıfatın tavassutiyle, Hz. İlim veya Vücud'un kâmil bir kalpte inkişafına 'tecelli-i Zâtî' denir ki, böyle bir tecellide esmâ ve sıfat-ı ilâhî itibara alınmama gibi bir mülâhaza söz konusu olsa da, işin aslı Cenâb-ı Hazret-i Vacibü'l-Vücûd ancak, esmâ hicabı ve sıfat muhitiyetiyle mülâhaza edilebilmektedir.
- tarihinde hazırlandı.