Dervişlik
Dervişlik; herkese açık bir kapıdır. O kapıya yönelen hiç kimseyi cevapsız bırakmaz ve geriye çevirmezler. Ne var ki, böyle bir kapıdan girişin de kendine göre bir kısım âdâbı vardır ki, ararlar onları gelip eşiğe dayananlardan.. ve onlara riayete bağlarlar içeriye alınmayı. Tokâdîzâde Şekip:
"Bâb-ı Hak açıktır merd-i âgâha,
Candan geçenlerdir eren Allah'a.
Hakikat yolunda ben bu dergâha,
İsteyerek gelmiş kurbanlar gördüm."
diyerek hem kapının her zaman açık bulunduğunu, hem de bu yolun, canana can verme yolu olduğunu hatırlatarak ümitlerimizi şahlandırdığı aynı anda ihlas ve ihsan çağrısında da bulunur.
Can vermeden Canan'a erilemeyeceğini hatırlatma bakımından Hazreti İbrahim -Kur'ân'ın da bu yönüyle O'nu nazara verdiği gibi- ne güzel örnektir: O, Hakk'a vuslat yolunda "nâr-ı Nemrud"u göğüsler.. yurdunu-yuvasını terk ederek gider çadırını -o çadıra köşklerimiz, villalarımız feda olsun- beyâbâna kurar.. Allah'a tefvîz-i umûr ederek, götürür eşini, evladını insiz-cinsiz bir vadiye bırakır.. uzun yıllar devam edegelen şiddetli evlat arzusuna bahşedilmiş "semere-i fuâd"ını tereddüt etmeden bir kurban gibi Hakk'a sunar… Hasılı her hamlesinde öyle müthiş bir irade, bir azim ve bir kararlılık sergiler ki -İnsanlığın İftihar Tablosu'nun hususî durumu mahfuz- bu Zât'ın bir benzerini göstermek mümkün değildir.
"Cânan dileyen dağdağa-i câna düşer mi;
Cân isteyen endişe-i cânana düşer mi" (Seyyid Nigâri)
sözleri sanki böyle bir vuslat kahramanı için söylenmiş gibidir.
İşte dervişlik, böyle bir vuslat kahramanlığına talip olma demektir ki; o da başta dinî hükümlerin mânâ, maksat ve gâyesinin şuurunda olarak, bilâkayduşart hayatını Allah'ın rızasına bağlamanın ayrı bir unvanıdır. Onu, özüne, sözüne, nefsine hakim olarak aşk u şevk rehberliğinde Hakk'ı arama diye tarif edenler de olmuştur ki, minvechin ayrı bir önem arzeder.
- tarihinde hazırlandı.