Przekazywanie tradycji
Hadisy, które przytoczyliśmy powyżej, oraz tysiące innych, przekazali w sposób drobiazgowy Towarzysze i pokolenia muzułmanów, które nastąpiły bezpośrednio po nich. Wykazali przy tym maksimum troski, aby oddzielić Tradycję autentyczną od tej sfabrykowanej (w celach osobistych lub dla potrzeb różnych sekt).
Ostrzeżenia Wysłannika i samokontrola Towarzyszy
Islam wyróżnia się od niewiary swym mocnym zakorzenieniem w prawdomówności. Autentyczni muzułmanie nie kłamią. Towarzysze i ich następcy dowiedli swego przywiązania do religii osobistym poświęceniem. Żyli prosto, w bojaźni bożej, wielu z nich stało się wielkimi uczonymi, a ich przykład wciąż jest naśladowany przez muzułmanów na całym świecie.
Islam kaładzie wielki nacisk na prawdomówność, a jego Prorok – Muhammad – surowo ostrzegał, aby nie fałszowano jego osoby i życia: „Ci, którzy kłamią na mój temat, powinni sobie przygotować mieszkanie w piekle”[1] i „Kto przekazując fałszywe informacje, powołuje się na mnie, jest kłamcą”.[2]
Świadomi tych ostrzeżeń, Towarzysze Proroka tym więcej uwagi poświęcali na to, by przekazywać jego wypowiedzi możliwie bez zniekształceń i omyłek. Ali, kuzyn Proroka i czwarty kalif, zwykł mówić: „Tak bardzo lękam się przekazywać wypowiedzi Wysłannika, że raczej spadłbym z Nieba, aniżeli poważyłbym się skłamać coś na jego temat”.[3]
Równie ostrożny był Abdallah ibn Mas’ud, jeden z pięciu pierwszych ludzi, którzy przyjęli islam, i jeden z tych współtowarzyszy Wysłannika, którzy posiadali największą wiedzę, oraz byli mu najbliżsi. Proszony o przytoczenie jakiejś wypowiedzi Proroka, zaczynał słowami „Wysłannik Boży powiedział”, po czym zatrzymywał się, pochylał głowę, oddychał głęboko i rozwiązywał kołnierz, a jego oczy były wilgotne od łez. Po zrelacjonowaniu hadisu dodawał: „Wysłannik Boży tak powiedział, lub też coś podobnego, albo mniej więcej tak”.[4]
Zubajr ibn Awwam, jeden spośród tych przyjaciół Proroka Muhammada, którym on obiecał raj, przekazał zaledwie kilka hadisów, ze względu na strach przed popełnieniem błędu. Prorok mówił bowiem: „Ci, którzy kłamią na mój temat rozmyślnie, niech sobie przygotują miejsce w Piekle”.[5] Anas ibn Malik, który służył u Proroka przez dziesięć lat, mawiał: „Jeślibym się tak nie obawiał, że coś pomylę, to przekazałbym o wiele więcej hadisów od Wysłannika”.[6]
Abdurrahman ibn Abi Lejla miał okazję spotkać 500 współtowarzyszy Wysłannika. Wywarł wielki wpływ na Abu Hanifę i imama Abu Jusufa. Opowiadał: „Osobiście utrzymywałem znajomość ze 120 Towarzyszami. Nieraz wszyscy przebywali w tym samym meczecie. Kiedy byli o coś pytani, każdy czekał, aż ktoś inny odpowie. Opierali się także przed opowiedzeniem jakiegoś hadisu. W końcu któryś z nich, pokładając ufność w Bogu, zaczynał opowiadać”[7]
Zajd ibn Arqam również należał do tych, którzy przyjęli islam najwcześniej. Najpierw Prorok Muhammad spotykał się z muzułmanami po kryjomu w swoim domu. Za kalifatu Omara i Osmana sprawował funkcję nadzorcy skarbu publicznego. Zauważywszy, jak Osman daruje jakieś przedmioty z tego skarbu swoim krewnym, zwrócił mu uwagę, mówiąc: „O Przywódco Wiernych, ludzie będą mnie podejrzewać i przestaną mi ufać. Pozwól mi zrezygnować z funkcji, którą piastuję”. Poproszony kiedyś przez ibn Abi Lejlę o powiedzenie jakiegoś hadisu, odparł: ‘Mój synu, zestarzałem się i szwankuje mi pamięć. Opowiadanie o Wysłanniku nie jest rzeczą łatwą”.[8]
[1] Bukhari, “‘Ilm,” 38; Muslim, “Zuhd,” 72; Abu Dawud, “‘Ilm,” 4; Tirmidhi, “Fitan,” 70.
[2] Muslim, “Muqaddima,” 1.
[3] Bukhari, “Istitaba,” 6; Abu Dawud, “Sunna,” 28.
[4] Ibn Maja, “Muqaddima,” 3.
[5] Bukhari, “‘Ilm,” 38; Muslim, “Zuhd,” 72.
[6] Darimi, “Muqaddima,” 25.
[7] Dhahabi, Siyar A‘lam al-Nubala’, 4:263.
[8] Ibn Maja, “Muqaddima,” 3.
- Utworzono .